03.11.2016

Karakter Mutfağı: Isabel Archer

portrait of a lady isabel 1

Avrupalı Kurnazlığına Yenilen Amerikan Rüyası

Amerikalı yazar Henry James’in 1881 tarihli The Portrait of a Lady adlı romanından Jane Campion tarafından beyazperdeye uyarlanan aynı adlı 1996 yapımı filmin baş kahramanı var bu kez karşınızda. Isabel Archer. Archer karakterinin kimi incelikleri böyle derinlikli bir kitabın iki saatlik bir uyarlamaya sıkıştırılmış olmasından doğan bir takım arazlara kurban gitmiş olsa da her şeye rağmen Nicole Kidman’ın başarılı oyunculuğu ile akıllarda kalan bir karakter.

Bir Kadının Portresi Henry James’in alışılageldik temalarından birini, Amerika ve Avrupa kıtalarının kapışmasını, Yeni Dünya’nın eskisiyle imtihanını, Amerikan “naifliğinin” Avrupa “kurnazlığı” ve hatta “entelektüelliği” karşısında yenik düşüşünü temel alır. Bunu da Amerikalı genç, güzel ve zengin Isabel Archer nezdinde gerçekleştirir.

Isabel Archer Yeşilçam diliyle ince hastalığa yakalanmış olan ve ona umutsuzca aşık kuzeni Ralph’in (muhteşem Martin Donovan) sayesinde amcasından kendisine kalan ömür boyu yetecek kadar çok yüklü bir mirasın sahibi olur. Isabel’in dünyayı istediği gibi gezip görmesini kısacası mutlu olmasını istemiştir Ralph ve bunun için de babasının Isabel’i zengin etmesini sağlar. Bu mirasın öncesinde ve sonrasında da bütün taliplerini elinin tersiyle iten Isabel ise “gençliğimi yaşayacağım, dünyada keşfedilecek daha çok şey var, önce kendimi keşfetmem gerek” derken gizli aşıklar Madame Merle ve Gilbert Osmond’un, deyim yerindeyse iki “çakal” Avrupalının tuzağına düşer.

John Malkovich’in pek bir aşina olduğumuz tekinsiz, sinsi ve amansızca küstah karakterlerinden biri olan Osmond içinin çürümüşlüğünü sonuna kadar gizleyerek ve yaşadığı Roma şehrinin cazibesinden de destek alarak savunmasız Isabel’e kur yapar. Ancak Isabel’in alıştığı tarzda bir kur değildir bu. Lord Warburton gibi yana yakıla “bütün servetim, evlerim şatolarım sizin olsun yeter ki benimle evlenin” demez ama onunla bir kedinin fareyle oynadığı gibi oynar. Sonunda Isabel’in en beklemediği anda karşısına çıkıp ilanı aşk ederek nokta atışını yapar. Osmond deneyimsiz Isabel’in gözünde o ana kadar kurduğu bütün romantik hayallerin vücut bulmuş hali oluverir.

portrait of a lady isabel

Isabel Nasıl Kurtulur?

Kendisine amcasından kalan mirasın akabininde dünyayı dolaşmaya çıkan ve Ralph’e söylediği gibi dünyanın “tehlikelerini” görmek isteyen Isabel’in önceliği evlilik değildir zira onu kimler kimler istemiştir de varmamıştır!

O, farkında olmadan gerçek aşkı arayan, aslında ne aradığını çok da bilmeyen ama bir tek heyecan istediğinden emin olan “masum” bir Amerikalıdır. Osmond ise Madame Merle’den olan gayrı meşru kızını en iyi şekilde yaşatmak için Isabel’i baştan çıkararak, onun servetine çöreklenen acımasız ve ahlaksız Avrupalıdır. Osmond ile evliliği deneyimsiz ama neşeli ve umut dolu Isabel’i tam üç sene içinde sinirli, kırılgan ve kanadı kırık bir genç kadına çevirir. Ralph’in gözünde o geleceğe umutla bakan kadın gitmiş yerine kontrolcü kocasının gözetiminden çıkamayan, tamamen onun etkisi altına girmiş ve hâlâ kocasına bariz bir şekilde zaafı olan, Avrupa’nın dekadanlığından nasibini almış bir Amerikalı gelmiştir. Amerika’daki evinin odasında dolabının kapağının içine yazdığı ve belli ki o zamanlar araştırıp merak ettiği nihilizm kelimesinin gerçek anlamını belki de en acı şekilde öğrenmiştir.

Romanda Isabel, Osmond’a geri dönerken, filmin sonunda Isabel’i ikilem içinde bırakmayı, hatta seyirciye bir umut vermeyi tercih eder yönetmen. Günümüz “Isabel”lerine umudunuzu yitirmeyin, her zaman bir çıkış yolu vardır yeter ki cesaretli olun demek istercesine.