19.09.2017

Karmaşık Sonlu Filmlerin Arkasındaki Gerçek Anlamlar

No Country For Old Men (2007)

Coen Kardeşlerin bol kanlı modern vahşi batı filminin sonunda şerif Ed Tom Bell babası hakkında gördüğü iki rüyayı karısına anlatır. Birinci rüyada babasının ona verdiği parayı kaybeder. İkinci rüyada Bell, babasını elinde bir meşale ile karlı dağların arasındaki karanlık geçide doğru atla giderken görür.

Bell rüyalarını anlatmadan önce karısına, babasının genç yaşta öldüğünü ve hep genç kalmak istediğini söyler. Daha da önemlisi film boyunca Bell emekliliğine az kalmış bir şerif olarak sorumlu olduğu alanda meydana gelen şiddette anlam vermeye çalışır ve yaşadığı dünya için artık yaşlı olduğunu düşünür. Filmin adı “No Country for old men (İhtiyarlara yer yok)” tur ve Bell de bu ihtiyarlardan biridir. Onun yaşındaki biri için artık bu dünya çok şiddet doludur ve o buna engel olamaz. Dünyanın gençlere ihtiyacı vardır, çöken karanlığı aydınlatan babasının gençliğindeki gibi – tam da ikinci rüyasında anlattığı üzere.

Peki ya birinci rüya ne demek? Belki Bell’in artık yeni bir cüzdana ihtiyacı var.

 

Donnie Darko (2001)

Zor anlaşılır filmler vardır ve onlardan sonra sıra Donnie Darko’ya gelir. Richard Kelly’nin banliyöde yaşayan bir çocuğun (Jake Gyllenhaal) hikâyesini ele aldığı kült klasiğinde, Frank isminde gizemli bir tavşan kostümlü figür onu ziyaret eder ve onu 28 gün, 6 saat, 42 dakika ve 12 saniye sonra dünyanın sona ereceğine dair uyarır. Frank’in ziyareti sonrasında Donnie’nin odasına bir jet motoru düşer ve Donnie sonraki haftalarda tuhaf davranmaya başlar. En sonunda filmin başına anlaşılmaz bir dönüş yapılır ve Donnie’yi odasında gülerek onu öldürecek uçağın düşmesini beklerken görürüz.

Donnie Darko filminin anlamı hakkında çok yazılar yazılır ama en özet hali ile şu söylenebilir: Donnie uzay-zaman boylamında bir kırılma noktasıdır, o film boyunca bunu hiç anlamasa da, paralel bir evrende onun yatak odasına bir jet düşmesi için onun bütün eylemlerine ihtiyaç duyulur. Bu konu üzerinde ne kadar anladığınızdan bağımsız çok yorum çıkarılabilir ve sonuçta Donnie Darko filmi özel bir sinema deneyimi olur.

 

Mulholland Drive (2001)

David Lynch hayranları onun filmlerinde zaten kolay anlaşılır bir anlatım tarzı beklemez ancak 2001 yapımı Mulholland Drive, Lynch’in filmografisinde zor bir film olarak yerini alır. Lynch’in kendisi de temel olarak bir aktris (Naomi Watts), gizemli bir kadın (Laura Elena Harding) ve bir film yönetmeni (Justin Theroux) hakkındaki bu rüyamsı ve anlamsız olaylardan oluşan filmin anlaşılması yönündeki yardım isteğini geri çevirmiştir.

Nihayetinde filmin sonu da film boyunca olduğu gibi yoruma oldukça açıktır. Her ne kadar seyircileri Lynch’in ne anlatmak istediği hakkında teori geliştirme konusunda derine dalmaya hevesli olsalar da yine de en iyi açıklama Roger Ebert tarafından şöyle yapılmıştır: “ Film hipnotize edicidir ve olaylar zinciri bir yere götürmese de bizi filme bağlar, karakterler aynı bir kaleydeskop’taki parçalar gibi dağılır ve birleşirler. Açıklanacak bir şey yoktur,  gizemden söz edilmesine de.”

 

Matrix Revolutions (2003)

Matrix’teki kahramanımız Neo (Keanu Reeves) Matrix’i kıracak ve insanlığı kurtaracak güce sahip tek kişidir. Üçlemenin ilk iki filminde Agent Smith (Hugo Weaving) isminde üstünden gelinmesi neredeyse imkansız bir yapay zeka programı ile mücadele eder. Peki, Neo ve Ajan Smith’in felakete yol açan mücadeleri üçüncü bölümde sona mı eriyor ve Neo teslim mi oluyor?

Üçüncü Bölüm Matrix Revolutions’un insanın kafasını kaşımasına neden olan sonundaki nasıl ne neden sorularının cevapları için çok fazla teori üretilmiştir. Sonunda Neo, Smith’i yenmesine ihtiyacı olmadığını anlar ve yenik olarak yatar ama kendini sisteme entegre eder, Ajan Smith kaybolur gider, Matrix yeni doğan bir günün aydınlığında yeniden başlatılır. Matrix 101 hayranları sitesi bu son hakkında en detaylı analizleri yapar: Neo makineler ile uzlaşma için bir arabuluculuk yapmıştır, Ajan Smith olarak ortaya çıkan programdaki bozulmayı yok ederek, Matrix’te Zion adında serbest bir bölgenin varlığını sürdürmesine imkân tanımıştır. “Düşmanın ortadan kaldırılması bu dünyada bir çözüm değil, problemin bir belirtisidir. Bu dünyada yaratan ve yaratılan birlikte barış ve uyum içinde yaşayabilir”