06.06.2022

Pera Sohbet: Yunan Film Günleri

Fotini Siskopoulou & Josefina Markarian

Aynı ışık altındaki coğrafyamızda hem ortak değerlerimiz, hem de farklılıklarımız var

Yunanistan’dan EMEIS Kültür Kolektifi ile Türkiye’den istos film ve istos yayın’ın ortaklığında bu yıl ilki yapılacak Yunan Film Günleri’nin başlamasına sayılı günler kaldı. 7-12 Haziran 2022 tarihleri arasında Pera Müzesi’nde gerçekleştirilecek etkinlikte Yunan sinemasının auteur yönetmenlerinden özgün ve ödüllü filmler ücretsiz şekilde gösterilecek. 60’ların başından 80’lerin sonuna uzanan bir zaman diliminden seçilmiş ve auteur sinemacılığı vurgulayan 17 filmden oluşan bir seçkiyle sinemaseverleri ağırlayacak Yunan Film Günleri’nin programındaki yapımlar ise birçoğu yenilenmiş kopyasıyla Türkiye’de ilk kez seyirciyle buluşacak. Yunan sinemasından film profesyonellerinin katılacağı panel ve dünyaca ünlü dev film afişler koleksiyonundan bir seçkiyi buluşturacak HELLAFFI Afiş Sergisi’nin de yer alacağı etkinlikle ilgili merak edilenleri EMEIS Kültür Kolektifi’nden Fotini Siskopoulou ve Josefina Markarian ile konuşma fırsatı bularak etkinliğin ortaya çıkışını, programı ve sinemaseverleri nelerin beklediğini öğrendim.

7-12 Haziran 2022 tarihleri arasında bu yıl ilki gerçekleştirilecek Yunan Film Günleri, Yunanistan’dan EMEIS Kültür Kolektifi ve Türkiye’den istos film ile istos yayın’ın ortaklığında yapılacak. Etkinliğin nasıl doğduğunu ve bu ortaklığın nasıl gerçekleştiğini öğrenebilir miyiz? Fikrin ortaya çıkışı ve hayata geçmesi ne kadar sürede gerçekleşti?

Yıllar önce Assos’ta Yunanistan ve Türkiye’den gelen ortak bir ekiple film çekerken, Midilli’ye bakıp fiziksel olarak ne kadar yakın olduğumuz gerçeğini bir kez daha görünce, birdenbire Yunan Film Günleri fikri ham halde aklımızda belirdi. Fikrin olgunlaşması da zaman aldı. Dostlarımız üzerinde yaptığımız bir mini-araştırma sayesinde, Yunanistan sinemasının Türkiye’de ne kadar az tanındığını fark ettik. Türkiye ve Yunanistan coğrafyasındaki ortak hafızaya odaklanarak etkinlikler üreten istos film ve istos yayın’ı zaten yakından tanıyorduk; onlar da fikrimizi benimseyince beraber yola çıktık. Yunan Kültür ve Spor Bakanlığı, Yunan Film Merkezi, Yunan Film Akademisi, Yunanistan İstanbul Başkonsolosluğu ve Selanik Film Müzesi maddi ve manevi olarak, Pera Müzesi de ev sahipliği hususunda bizimle en başından beri iş birliğinde bulundu. Pandeminden dolayı yaklaşık üç yıl gecikmeli de olsa, etkinliğimizi bu sene hayata geçirebildik.

Türkiye ve Yunanistan, kültürel anlamda birbirine oldukça yakın olan ve tarih boyunca da sürekli etkileşim halinde olmuş iki ülke. Sinemanın da kültürlerarası etkileşimi sağlayan önemli bir araç olduğunu düşündüğümüzde Yunan Film Günleri’nin misyon, vizyon ve hedefleri neler?

Yunan Film Günleri’nin misyonu öncelikle Yunanistan sinemasını zaman içinde Türkiye’deki sinemaseverlere tanıtmak. Aynı ışık altındaki coğrafyamızda hem ortak değerlerimiz, hem de farklılıklarımız var. Hepimiz üç aşağı beş yukarı Amerikan sinemasını biliyor, Balkan sinemasının tarihi ve sosyo-politik açılımı hakkında çok az bilgiliyiz. Erasmus yalnızca öğrenciler için değil, hepimiz için gerekli! Sinema, ne edebiyat gibi çevirilerle göreceli olarak kolayca ulaşılabilecek türden bir sanat, ne de evimizdeki televizyon ya da bilgisayar ekranı için üretilmiş… Beyazperdenin geçirgenliği bir başka ve bu da ancak etkinlikler, retrospektifler ve festivallerle gerçekleşebiliyor. Bu vizyonla, etkinliğin yıllık olarak düzenli gerçekleşmesini sağlarken, yapacağımız Sektör Buluşması panelleri aracılığıyla Türkiye-Yunanistan film sektörü temsilcilerinin aralarında örgütlenmesini de teşvik etmeyi hedefliyoruz. Büyük politik bildirgeler ve taahhütlerden bağımsız, ortak tecrübelerin daha iyi tanışıklık sağlayacağına inanıyoruz.

Yunan Film Günleri, Yunan sinemasının 60’lardan 80’lere uzanan verimli döneminden seçilmiş usta işi filmleri yenilenmiş kopyalarıyla sinemaseverlerle buluşturacak. Seçkiyi oluştururken özellikle neden bu dönemi seçtiniz? Yunan Film Günleri ilk yılında sinemaseverlere nasıl bir film seçkisi sunacak?

Bu dönemin başında -50’ler ve 60’lar-, N. Koundouros, T. Kanellopoulos, A. Damianos, M. Cacoyannis gibi yeni bağımsız yönetmenler, ticari sinema sektöründen kendilerini ayrıştırarak sınır ötesi başarılar kazanmaya başladılar ve takip eden nesillere öncülük ettiler. Yapmış olduğumuz seçkide tematik, estetik ve yapısal yaklaşımlar olarak geniş bir spektrum sunmaya çalıştık. 17 filmlik seçkide deneysel / avangard sinemaya ve belgesel filmlere yer veremedik. Bu eksiğimizi önümüzdeki yıllarda telafi etmeyi hedefliyoruz.

Yunan Film Günleri yalnızca film gösterimleriyle sınırlı kalmayacak. Ayrıca Yunan sinemasının tarihine uzanan film afişleri sergisi ve Yunanistan’dan film profesyonellerini ağırlayacak Sektör Buluşması da gerçekleşecek. Sektör Buluşması’nda ele alınacak konular neler olacak? Davetliler arasında kimler olacak?

Sektör Buluşması’nda Yunanistan’dan dört panelist, Yunan Film Merkezi Genel Direktörü Athena Kartalou, Yunan Film Merkezi’nden ve aynı zamanda Hellas Film/Tanıtım Direktörü Athena Kalkopoulou, Yapımcı Antigoni Rota ve Atina Üniversitesi Film/TV Çalışmaları Yardımcı Doçenti Afroditi Nikolaidou, katılımcılara günümüzde Yunanistan’da film üretiminin durumu, endüstrinin yapısı, film üretimini teşvik etmek ve etkinleştirmek için uygulanan ulusal politikalar, piyasa taleplerine meydan okumak vb. hakkında net bir resim çizecekler. Her biri, uzmanlık alanına ve deneyimine göre bir dizi konuyu ele alacaklar: Ek finansal kaynaklar, rekabet gücü, ana akım film endüstrisinin talepleri ve dağıtım, yeni izleyiciler aramanın ve film kültürünü tanıtmanın alternatif yolları, festivallerin rolü -film pazarları- medya ve pazarlama stratejileri, medya eğitimi ve film çalışmalarının önemi ve Sinematek’lerin yeni sinemaseverlerin şekillenmesinde ve geliştirilmesinde rolü… Sektör Buluşması ayrıca, panelistler ve fikir ve inançlarını sorularıyla ifade edecek katılımcılar arasında bir tür ilişki kurarak günümüzün büyük sinema sorunlarını ve karşılaşılan ikilemleri tartışmak ve ortak üretim ve karşılıklı fonların oluşturulmasına yatırım yaparak sınır ötesi iş birliklerini güçlendirmek için bilgi ve fikir alışverişinde bulunmayı amaçlıyor. Sinema Buluşması, 9 Haziran 18.30’da Pera Müzesi Oditoryumu’nda yapılacak.

Ülke sinemaları özelinde film gösterimlerinin gerçekleştiği bu tip etkinlikler belirli bir hedef doğrultusunda yola çıkıyor. Bu noktada Yunan Film Günleri’ni farklı kılıp benzerlerinden ayıracak özellikleri neler?

Bunun için iki şey söyleyebilirim: İlki, seçkinin Yunanistan sineması tarihi için özel bir dönemi kapsaması ve filmlerin birçoğunun Türkiye’deki sinemaseverlerle ilk defa buluşacak olması. Yunanistan’ın Nazi Almanyası işgalinden çıkışı ve İç Savaş yıllarının ardından 1967 yılında askeri cuntanın egemenliği sırasında anaakım sinemanın zayıflamasıyla beraber, bağımsız olarak ilerleme fırsatı bulan auteur sinemanın en iyi örneklerini barındırması, bir diğer fark olabilir. Bu dönemde Yunan sineması büyük stüdyo prodüktörlerinin egemenliğinden kurtulup, artistik anlatım özgürlüğüne sahip yönetmen-prodüktörlerin belirmesiyle şekillenmiş ve Yunan filmleri ülke dışında da tanınma fırsatı bulmuştur.

Sinemaseverler gösterimleri nasıl takip edecek?

Sinemaseverler gösterim programını hem Pera Müzesi’nin internet sitesinde hem de yunanfilmgunleri.com adresinde bulabilirler. Ayrıca sosyal medyada da bizi takip edebilirsiniz. Gösterimlerin ücretsizdir ve rezervasyon yaptırmadan salona girilebilir. Ayrıca tüm filmler DCP formatında, hatta çoğu yenilenmiş kopyalarıyla, Türkçe ve İngilizce altyazılı olarak gösterilecek.

İlerleyen yıllarda Yunan Film Günleri’nin kapsamıyla ilgili geliştirmeler olacak mı? Uzun vadeli hedefleriniz neler?

İlk yıl tecrübemizin sonuçları sayesinde seçki ve etkinliklerimizi büyütmek ve çeşitlendirmek, alternatif temalarla seyircinin önüne çıkabilmek, her iki ülkeden sektör temsilcilerini bir araya getirebilmek önceliklerimiz arasında. İlerleyen yıllarda Atina’da da bir Türk sineması seçkisi düzenleyerek aynı şekilde Yunanistan’daki sinemaseverlerin de bir program dahilinde Türk sinemasıyla tanışmasını hedefliyoruz. Kim bilir, belki bu etkinlik bir gün bir festivale dönüşebilir!

Son olarak Yunan Film Günleri’ni takip edecek sinemaseverlere söylemek istediğiniz bir mesajınız var mı?

Gerçek sinemaseverler bilirler, buradan söyleyeceğimiz herhangi bir mesaj güzel bir filmin vereceğinin hiçbir şekilde yerini tutamaz. Burada büyük şairiniz Yunus Emre’nin dizesi geliyor aklımıza: “Gelin tanış olalım”!