01.12.2017

Orta Avrupa Filmleri Pera Film’de

Papatyalar

Yönetmen: Věra Chytilová
Oyuncular: Ivana Karbanová, Jitka Cerhová, Marie Cesková, Jirina Myskova
Çekya,1966, 74′, siyah-beyaz, renkli
Çekçe; Türkçe altyazılı
1960’ların Çek Yeni Dalgası’nın en ünlü filmlerinden olan Papatyalar yönetmen Věra Chytilová’nın ikinci uzun metrajlı filmi. Chytilová’nın 37 yaşındayken yaptığı bu eskimeyen, hayat dolu klasik film, yeni izleyici kuşaklarına esin kaynağı olmayı sürdürüyor. Bu kışkırtıcı film, içinde yaşadıkları yoz ve hedonist dünyayı yansıtmaya karar veren iki genç kadının hikayesini anlatıyor. Yapıldığı dönemin siyasal gerçeklerinden uzak duran Papatyalar, yine de 60’lı yılların ortalarına ait estetiğin özünü yakalıyor.

‘Özgür’ Sinemadan Kaçış

Yönetmen: Wojciech Marczewski
Oyuncular: Janusz Gajos, Zbigniew Zamachowski, Teresa Marczewska, Piotr Fronczewski
Polonya,1990, 92′, renkli 
Lehçe; Türkçe altyazılı 
Woody Allen’ın Kahire’nin Mor Gülü adlı filminin 1980’lerin sonunda komünist rejimin sona ermekte olduğu Polonya’ya uyarlanması olan bu film, taşralı bir film eleştirmeninin ve onun isyankâr bir grup oyuncuyla mücadelesinin hikayesini anlatıyor. “Özgürlük” sinemasında Gün Ağarırken adlı filmin gösterimi sırasında perdedeki oyuncular greve gidiyor, rollerini bırakıyor ve özgürlük istiyorlar, seyircilerden taleplerde bulunuyorlar. Sansür memuru durumu kontrol altına alamayınca üst düzey parti yetkilileri çağırılıyor. Bu film, yapıldığı on yıldaki en özgün Polonya filmlerinden biri; hem baskıcı bir dönemin sonu hakkında şiirsel bir hiciv, hem de insanlığa dair evrensel bir masal.

Bahçe

Director: Martin Šulík
Cast: Roman Luknár, Zuzana Sulajová, Jana Svandová, Marián Labuda
Slovakya, Fransa, 1995, 99′, renkli 
Slovakça; Türkçe altyazılı
Genç Jakub hayatından memnun değil; işi onu tatmin etmiyor, evli bir kadınla olan ilişkisini de yürütemiyor, hiç geçinemediği babasıyla da bir apartman dairesi paylaşmak zorunda. Kendisini çevreleyen boz gerçeklikte kaçmak için Jakup kısa bir süreliğine büyükbabasının köydeki eski evine taşınmaya karar veriyor. Buradayken büyükbabasının günlüğünü buluyor, bu da yalın ve unutulmuş bir dünyanın büyüsünü keşfetmesini sağlıyor: erik likörü yapmayı, ekmek pişirmeyi, büyük bahçenin çimlerini biçmeyi öğreniyor; gizemli üç adam onu ziyaret ediyor, bilinmezliklerle dolu ve son derece ilginç bir kız olan Helen’la tanışıyor. Kısa tatili gittikçe uzuyor ve Jakup daha farkına bile varamadan hayatı köklü bir değişime uğruyor.

Zevk Komplocuları

Yönetmen: Jan Švankmajer
Oyuncular: Petr Meissel, Gabriela Wilhelmová, Barbora Hrzánová, Anna Wetlinská
Çekya, İsviçre, İngiltere,1996, 85′, renkli
Çekçe; Türkçe altyazılı
Jan Švankmajer’in Faust’tan sonra yaptığı ve büyük oranda canlı çekimlere dayanan filmi cinsel fetişizm ve fantezi hakkında Freud, Sade, Buñuel ve Max Ernst’ten yararlanan sözsüz bir yorum. Altı karakter ayrıntılı ve cinsel oyunlarla dolu bir Pazar gününe hazırlanıyor – ekmek topları, taze sazan, kâğıt ve tutkaldan yapılmış bir tavuk kafası var işin içinde! Ortaya çıkan açık saçık ve çılgınca eğlenceli sonuç, Švankmajer’in tuhaf ve kara mizahlı dünyasında düzenlenmiş, görülmeden inanılmayacak, dokunmatik, nefes nefese bir gezinti.

Hayattan Sonra

Yönetmen: Virág Zomborácz
Oyuncular: Márton Kristóf, Zsolt Anger, Eszter Csákányi, József Gyabronka
Macaristan,2014, 93′, renkli
Macarca; Türkçe altyazılı
Mózes çekingen ve özgüveni olmayan genç bir adam; ilahiyattan mezun olmuş, ailesiyle ücra bir köyde yaşıyor. Otoriter babasıyla oldukça karmaşık bir ilişkisi var; rahip, oğlunu pek ciddiye almıyor ve ona kötü davranıyor. Bir gün baba beklenmedik bir biçimde ölüyor ve hayaleti Mózes’e belirmeye başlıyor, ailede hayaleti görebilen tek kişi o. Genç adam babasının ruhunun nasıl huzur bulabileceğini anlamaya çalışıyor ve kendini hayatında ilk kez dizginleri ele alması gereken bir durumda buluyor.

Serbest Düşüş

Yönetmen: György Pálfi
Oyuncular: Márton Kristóf, Zsolt Anger, Eszter Csákányi, József Gyabronka
Macaristan, Güney Kore, Fransa, 2014, 80′, renkli
Macarca; Türkçe altyazılı
Yaşlı bir kadın, tıklım tıklım dolu evini paylaştığı tepkisiz kocasına, “Ne çayı istiyorsun? Nane var” diye mırıldanıyor. Sonra apartmanın çatısına çıkıp sisler altındaki Budapeşte’nin kararmakta olan göğüne bakıyor. Ve atlıyor. Kadın pencerelerin önünden geçerken diğer daireleri kısa birer an için görüyoruz – ama bunları sonra arka arkaya tekrar ve bu kez yeterince uzun süre göreceğiz. Hikayeler her ne kadar birbirinden belirgin biçimde ayrılıyorsa da çeşitli paralellikler de arz ediyorlar. Bu son derece yaratıcı, ince ayarları yapılmış ve aynı zamanda alçakgönüllü film, kışkırtıcı fikirler dile getiriyor ama hiçbir açıdan en ufak bir yüzeysel meseleye yol açmıyor.