20.01.2018

İzlenmesi Gereken 10 Polonya Filmi

Hazırlayan: Ali ÇALIŞKAN

The Hourglass Sanatorium (1973, Sanatorium pod klepsydrą)

Polonya sinemasının kilit isimlerinden Wojciech Has’ın Bruno Schulz’un eserinden uyarladığı “Sanatorium pod klepsydrą”, izleyici üzerinde kelimelerle tarif etmesi zor bir etki bırakan eşsiz bir görsel deneyim sunuyor. Filmde, Jan Nowicki’nin canlandırdığı Jozef karakterinin unutulmuş bir sanatoryumda çıktığı, belleğin derinliklerini aralayan bir bilinçaltı yolculuğunu izliyoruz. Zaman ve mekan kavramını ortadan kaldıran Has, başkarakterin bilincinde adeta ‘algılar arası’ bir salınmayla karşılaştırıyor bizi.

Filmi, sürreal ve şiirsel olarak tanımlamak da yetersiz aslında. Çünkü yönetmenin biçimsel ve teknik açıdan ulaştığı nokta, bu tarz tanımlamaların içinde kendine pek karşılık bulamıyor. ” The Hourglass Sanatorium”, yönetmenlik sanatının en devrimci eserlerinden biri belki de. Yaratıcılığın sınırlarını zorlayan kamera kullanımı, uçuk mekan/set tasarımları, edebi bir lezzet içeren felsefi diyaloglar ve büyük bir titizlikle inşa edilmiş mizansenler büyüleyen bir bütüne ulaşıp, karmaşık ve inceliklerle örülmüş illüzyonist bir görsel dünya yaratıyor. Bu açıdan Has, deha ünvanını sonuna kadar hak ediyor. Belirtelim, filmi ilk izlediğinizde gözden kaçırdığınız bir dolu ayrıntı olacağından, parçaları tamamlamak adına büyük ihtimalle ikinci kez izlemek isteyeceksiniz.