06.06.2017

Yönetmen Koltuğu: Pedro Costa

3) No Quarto Da Vanda (Vanda’nın Odasında) -2000

Costa‘nın belgesel ile kurmaca arasında salınan filmi, Fontainhas bölgesine en çok da bu bölgede yaşayan Vanda’nın odasına kuruyor kamerasını. Öyle kuruyor falan deyince büyük bir ekip anlaşılmasın ama. Costa, özellikle bölge halkının da rahatsızlıklarını dile getirmesi sonucu en fazla üç kişilik bir ekiple, sessiz sedasız çekiyor filmini. Böylece gerçekten kendini oynayan gerçek karakterler ile film ekibi ve dolaylı olarak biz seyirciler arasında samimiyet kuruluyor. Büyük bir set ekibi kuşkusuz yabancılaşmaya neden olacaktı.

Costa, daha önce de birlikte çalıştığı uyuşturucu bağımlısı Vanda’nın günlük rutinine, onun uyuşturucu kullanıp, yatağında kardeşiyle yaptığı uzun sohbetlere, sebze satarak para kazanmaya çalışmasına çeviriyor kamerasını daha çok. Lakin kentsel dönüşüm kapsamında olan bölgede yaşayan alt sınıftan insanların yaşayışını da görmezden gelemiyor.

Yıkım ile İnşaat Arasında Kalmış Bir Mahalle

Belki birkaç ay, belki de birkaç gün sonra yıkılacak olan, boşaltılmış evlerde yaşayan insanlarla, onların çöpten bulduğu eşyalarla kısa süreli birlikteliğine kamerasını çeviren Costa, tek kelimeyle muhteşem bir işe imza atıyor. Günübirlik umutlar üzerine kurulu hayatların, mülkiyet ile olan bambaşka ilişkisi, Costa’nın kamerasından perdeye yansıdığı gibi yansımadı daha önce hiç kuşkusuz. Elbette bunun tek sebebi, Costa’nın neredeyse birkaç odada geçen bir film için iki yıl boyunca kamerasının başında aralıksız çalışması ve Fontainhas halkıyla birlikte yaşamasıdır.

Bitmek bilmez bir canavar gibi ilerleyen inşaat seslerinin ve bu yıkım ile inşaat arasında sıkışıp kalmış -mahallenin incecik sokakları da bu durumu pekiştirir- insanların inadına hayata tutunduklarını ispatlayan gürültüleri filmin fon müziğini oluşturuyor adeta. Costa’nın hareketsiz, mıh gibi çakılı kamerası, tamamen doğal ışık kullanımı, müdahaleci olmayan tamamen dinleyici yönetmenliği kusursuz bir iş çıkarıyor ortaya.