19.09.2017

Yönetmen Koltuğu: Jafar Panahi

4) Badkonake sefid (Beyaz Balon) – 1995

İran sineması denilince akla gelen ilk şeylerden biri de kuşkusuz çocuklar olur. İran filmlerinin büyük bir çoğunluğunun çocuk kahramanlarla çocukların hayatına konuk olması elbette bir tesadüf olamaz. Yokluk, baskı, savaş gibi koşulların en büyük mağduru çocuklar olursa, en çok hikâye de onların hayatlarından çıkar elbet.  İşte Panahi’nin, Badkonake sefid filmi, çocukların dünyasında geçer. İran kültüründe özel bir gün için satılan balıklardan en tombul ve en güzel olan beyaz balığı almak için uzun mücadeleler veren Razieh, abisi Ali ve balon satan Afgan çocuk…

Annesinden balığı almak için parayı uzun mücadeleler sonucu alan Razieh’in yolu engebeli ve zorlu bir seyir izler. Parayı sürekli kaybedip de bir türlü hayalini kurduğu balığa ulaşamayan Razieh ve ona bağlı olarak abisi ve daha birçok kişi seferber olur. Lakin bu seferber olan insanlar arasında özellikle Afgan çocuğa diğerlerinin davranışı ötekileştirmenin tam da net bir örneğidir. Ona ismini bile sorma gereği duymayan Razieh ve abisi işleri bitene kadar ondan faydalanıp sonra da arkalarına bile bakmadan çeker giderler. Razieh’in beyaz balığa ulaşma çabasından daha çok Afgan çocuğa bakış açıları ve ona olan davranışlarına ayna tutma amacı taşıdığını düşündüğüm bu filmin, çok önemli bir iş yaptığı aşikâr.

Son sahnesinde balonlar arasında da ötelenen beyaz balonu ile yapayalnız kalan Afgan çocuğunun görüntüsü adeta yürek dağlayacak cinsten. Abbas Kiarostami’nin senaryosunu yazdığı Panahi’nin bu ilk filmi çocuk dünyası gibi bir saf evrende ötekileştirmeyi, yabancılaştırmayı anlatan güçlü bir belge.